برای شروع یادگیری ساز لاکوتا کدام کوک مناسب تراست؟

مقدمه
ساز لاکوتا (Lakota Flute) یکی از سازهای بادی چوبی با صدایی گرم، آرام و عمیق است که در سنت موسیقایی بومیان آمریکای شمالی، به‌ویژه در فرهنگ قوم لاکوتا، جایگاه ویژه‌ای دارد. این ساز امروزه علاوه بر کاربردهای سنتی، در موسیقی معاصر، بداهه‌نوازی، موسیقی مراقبه و اجراهای تلفیقی نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد.

صدای خاص این ساز، قابلیت اجرای ملودی‌های لطیف و احساسی و امکان ایجاد تغییرات ظریف در رنگ صوتی، آن را به سازی متمایز در میان سازهای بادی تبدیل کرده است.

تاریخچه و پیشینه ساز لاکوتا

قوم لاکوتا از مردمان بومی منطقه دشت‌های بزرگ آمریکای شمالی است. فلوت‌های چوبی بومی در میان مردمان این منطقه، از جمله لاکوتا، در سنت‌های موسیقایی و فرهنگی مورد استفاده بوده‌اند. در برخی روایت‌های فرهنگی، نواختن فلوت با ابراز احساسات، عشق، ارتباط با طبیعت و بیان درونی پیوند دارد.

فلوت بومی آمریکای شمالی که امروزه با نام Native American Flute شناخته می‌شود، معمولاً دارای مجرای هدایت هوا و محفظه‌ای برای ایجاد جریان صوتی است. در بسیاری از نمونه‌های رایج امروزی، قطعه‌ای چوبی به نام Fetish روی بدنه قرار می‌گیرد و هوا را به سمت لبه صوتی هدایت می‌کند.

اصطلاح «فلوت لاکوتا» همیشه به یک الگوی کاملاً یکسان اشاره نمی‌کند. سازهای سنتی، نمونه‌های بازسازی‌شده و فلوت‌های مدرن ممکن است از نظر ساختار، کوک و شیوه نوازندگی تفاوت داشته باشند.

ساختار و انواع ساز لاکوتا

فلوت لاکوتا و گونه‌های نزدیک به آن اغلب از چوب‌هایی مانند سرو، گردو، افرا و سدر ساخته می‌شوند. انتخاب نوع چوب، طراحی مجرای هوا و ابعاد بدنه می‌تواند بر رنگ صوتی و پاسخ‌دهی ساز تأثیر بگذارد.

تعداد سوراخ‌های انگشت‌گذاری در نمونه‌های مختلف متفاوت است و در بسیاری از فلوت‌های امروزی پنج یا شش سوراخ دیده می‌شود.

از نظر اندازه و کاربرد صوتی، فلوت‌های بومی مدرن را می‌توان به چهار گروه کلی تقسیم کرد:

۱. سوپرانو: دارای صدایی زیر، روشن و نافذ که برای اجرای ملودی‌های ظریف مناسب است.

۲. آلتو: دارای صدایی متعادل و گرم که برای آموزش، اجرای ملودی و بداهه‌نوازی کاربرد فراوانی دارد.

۳. تنور: دارای صدایی بم‌تر و پرحجم‌تر که در اجراهای آرام و موسیقی تلفیقی مورد استفاده قرار می‌گیرد.

۴. باس: دارای صدایی بم و نرم که به دلیل ابعاد بزرگ‌تر ساز، کنترل دقیق‌تری بر جریان هوا نیاز دارد.

این تقسیم‌بندی بیشتر جنبه کاربردی دارد و استاندارد جهانی واحدی برای نام‌گذاری اندازه‌های فلوت بومی وجود ندارد.

گستره صوتی و کوک ساز
گستره صوتی فلوت لاکوتا به طول لوله، قطر داخلی، محل سوراخ‌های انگشت‌گذاری و طراحی مجرای هوا بستگی دارد. برخلاف فلوت کنسرت، برای تمام نمونه‌های فلوت بومی یک گستره صوتی استاندارد و ثابت وجود ندارد.

در بسیاری از فلوت‌های مدرن، گستره اجرایی پایه حدود یک اکتاو یا کمی بیشتر است؛ بااین‌حال، گستره دقیق هر ساز باید بر اساس کوک و انگشت‌گذاری همان نمونه تعیین شود.

از نظر کوک، سازندگان امروزی فلوت‌های بومی را در کوک‌های مختلفی تولید می‌کنند. فا دیز مینور و سل مینور از نمونه‌های رایج در برخی مدل‌های مدرن هستند، اما این کوک‌ها استاندارد انحصاری ساز لاکوتا محسوب نمی‌شوند.

گام پنتاتونیک مینور در بسیاری از فلوت‌های مدرن رایج است و امکان اجرای ملودی‌های روان و احساسی را فراهم می‌کند. بااین‌حال، فلوت‌های سنتی ممکن است از نظر فواصل موسیقایی و شیوه شکل‌گیری ملودی با مدل‌های امروزی تفاوت داشته باشند.

این ساز قابلیت اجرای نت‌های نرم، ویبراتو، لغزش میان نت‌ها و جمله‌بندی آزاد را دارد. به همین دلیل، در تک‌نوازی، موسیقی آرام و همراهی با سازهای دیگر کاربرد قابل توجهی پیدا کرده است.

نوازندگان مطرح فلوت بومی آمریکای شمالی
۱. کوین لاک (Kevin Locke)

کوین لاک، از قوم لاکوتا و آنیشینابه، از چهره‌های مهم احیای سنت فلوت بومی در دشت‌های شمالی آمریکای شمالی است. او با فعالیت‌های اجرایی و آموزشی خود در انتقال این میراث به نسل‌های جدید نقش داشته است. در سال ۱۹۹۰ عنوان هنرمند میراث ملی را از بنیاد ملی هنرهای آمریکا دریافت کرد.

۲. آر. کارلوس ناکای (R. Carlos Nakai)

آر. کارلوس ناکای، موسیقی‌دان با تبار ناواهو و یوت، نقش مهمی در شناساندن فلوت بومی آمریکای شمالی به مخاطبان جهانی داشته است. آثار او ترکیبی از موسیقی فلوت، موسیقی معاصر و فضاهای صوتی آرامش‌بخش هستند. آلبوم Canyon Trilogy از آثار شاخص او به شمار می‌رود.

۳. مری یانگ‌بلاد (Mary Youngblood)

مری یانگ‌بلاد، موسیقی‌دان بومی آمریکایی با تبار سمینول و آلئوت، به دلیل اجراهای نوآورانه و ضبط‌های حرفه‌ای فلوت شناخته می‌شود. او دو جایزه گرمی در حوزه موسیقی بومی آمریکا دریافت کرده است.

۴. برایان آکیپا (Bryan Akipa)

برایان آکیپا، نوازنده و سازنده فلوت از قوم داکوتا، در حفظ و گسترش سنت موسیقی فلوت بومی نقش داشته و از دریافت‌کنندگان جایزه هنرمند میراث ملی بنیاد ملی هنرهای آمریکا بوده است.

نکته: این هنرمندان در گستره موسیقی فلوت بومی آمریکای شمالی اهمیت دارند، اما همه آن‌ها صرفاً نوازنده فلوت سنتی لاکوتا نیستند. میان سنت خاص لاکوتا و گونه‌های متنوع فلوت بومی باید تمایز قائل شد.

.